ကမၻာ႔အေမြအႏွစ္ ပ်ဴၿမိဳ႕ေဟာင္းမ်ား

စႏၵာခင္ (ယဥ္ေက်းမႈ)

အပိုင္း(၃)

   ကမၻာ႔အေမြအႏွစ္စာရင္းဝင္ “ပ်ဴၿမိဳ႕ေဟာင္းမ်ား” ႏွင့္ပတ္သက္၍ အပိုင္း(၁)(၂)တြင္ ကမၻာ့အဆင့္ သတ္မွတ္ျခင္းဆုိင္ရာအခ်က္အလက္မ်ား၊စံတန္ဖိုးမ်ားႏွင့္စီမံေဆာင္ရြက္ထားရွိမႈ်မ်ားကို  ေဖာ္ျပၿပီးျဖစ္သည္။ ယခု အပိုင္းတြင္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပံု အဆင့္္ဆင့္ကို ေဖာ္ျပသြားပါမည္။

ေနာက္ခံအက်ဥ္း

          ကမၻာေပၚရွိ ႏိုင္ငံအသီးသီးတြင္ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္မ်ား၊ သဘာဝအေမြအႏွစ္မ်ား၊ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ သဘာဝေရာေႏွာေနသည့္ အေမြအႏွစ္မ်ားကို ပိုင္ဆုိင္ထားၾကရာ အဆိုပါ အေမြအႏွစ္ မ်ားကို ေရရွည္တည္တံ့ေစေရး၊ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ထိန္းသိမ္းႏိုင္ေရးအတြက္ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ ပညာေရး၊ သိပၸံႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈအဖြဲ႔ (UNESCO) က ၁၉၇၂ ခုႏွစ္တြင္ ကမၻာ့ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ သဘာဝအေမြအႏွစ္မ်ား ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး ကြန္ဗင္းရွင္း (Convention concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage, 1972) သေဘာတူညီခ်က္ကို ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့သည္။ အဆိုပါ ကြန္းဗင္းရွင္းဝင္ႏိုင္ငံမ်ားအေနႏွင့္ မိမိႏုိင္ငံ၏ အေမြအႏွစ္ မ်ားကို ကမၻာ့အေမြအႏွစ္ တင္သြင္းခြင့္ရွိမည္ျဖစ္သည္။ ယခုအခါ ကြန္ဗင္းရွင္းအဖြဲ႕ဝင္ (၁၈၇)ႏုိင္ငံရွိၿပီး ကမၻာ႔ အေမြအႏွစ္ေကာ္မတီ အဖြဲ႕ဝင္အျဖစ္ (၂၁)ႏုိင္ငံကို ၎တုိ႔အနက္မွ ထပ္မံေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ ၾကပါသည္။

     ျမန္မာႏုိင္ငံအေနႏွင့္လည္း မိမိတုိ႔၏ အေမြအႏွစ္မ်ားကို ကမၻာ့အေမြအႏွစ္စာရင္းဝင္ႏုိင္ေရးအတြက္ အဆုိပါ World Heritage Convention သေဘာတူညီခ်က္ကို ၁၉၉၄ ခုႏွစ္တြင္ လက္မွတ္ေရးထုိးၿပီး အဖြဲ႕ဝင္ႏုိင္ငံ ျဖစ္ခဲ့သည္။

          ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ ပုဂံကုိ ကမၻာ့အေမြအႏွစ္ျဖစ္ေရး တင္သြင္းခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ကမၻာ႔အေမြအႏွစ္ စာရင္း တင္သြင္းလိုလွ်င္ ဦးစြာအဆုိျပဳစာရင္း Tentative List ကို ျပဳစု တင္သြင္းရပါသည္။ ၁၉၉၆ ခုႏွစ္တြင္ ျပဒါးလင္းဂူ၊ ပုဂံ၊ ပ်ဴၿမိဳ႕ေဟာင္းမ်ား၊ ေျမာက္ဦးစသည့္တုိ႔ အပါအဝင္ အမ်ိဳးသားယဥ္ေက်းမႈ အေမြ အႏွစ္ (၈)ခုကို ယူနက္စကိုသုိ႔ အဆိုျပဳ အမည္စာရင္း တင္သြင္းခဲ့သည္။

          ၁၉၉၇ ခုႏွစ္ က်င္းပေသာ ယူနက္စကို၊ ကမၻာ့အေမြအႏွစ္ေကာ္မတီ အစည္းအေဝးတြင္ မိမိတုိ႔ တင္သြင္းေသာ အဆိုျပဳစာရင္းမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ဦးစြာေဆာင္ရြက္ထားရမည္တုိ႔ကို ယူနက္စကုိ က ေအာက္ပါအတိုင္း မွတ္ခ်က္ျပဳခဲ့သည္။

  • ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ေဒသမ်ား ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းေရးဥပေဒ ျပ႒ာန္းရန္၊
  • သက္ဆုိင္ရာ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ေဒသမ်ားအတြက္ ဇုန္နယ္နိမိတ္မ်ား သတ္မွတ္ရန္၊
  • ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္မ်ား ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းႏိုင္ရန္အတြက္ စီမံခန္႔ခြဲမည့္ အစီအစဥ္ မ်ား ေရးဆြဲရန္။

    သို႔ျဖစ္ရာ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္တြင္ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္မ်ား ကာကြယ္္ထိန္းသိမ္းေရးဥပေဒကုိ ထုတ္ျပန္ ျပ႒ာန္းခဲ့ၿပီး ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ ျပင္ဆင္သည့္ ဥပေဒ၊ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္တြင္ နည္းဥပေဒမ်ားကို ဆက္တုိက္ ထုတ္ျပန္ ျပ႒ာန္း ခဲ့ပါသည္။

s      ထို႔အတူ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ေဒသ အသီးသီးကိုလည္း ဦးစားေပးအလုိက္ ဇုန္နယ္နိမိတ္မ်ား သတ္မွတ္ ျပ႒ာန္းခဲ့သည္။ ယခုအခါ အမ်ိဳးသားယဥ္ေက်းမႈ အေမြအႏွစ္ဇုန္ (၄၆)ဇုန္ ရွိၿပီ ျဖစ္သည္။ ထိိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း အေနျဖင့္လည္း ျမန္မာတစ္ႏုိင္ငံလံုးရွိ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္မ်ားအနက္

  • သမိုင္းတန္ဖိုး (Historical Value)
  • ေရွးေဟာင္းသုေတသနတန္ဖိုး (Archaeological Value)
  • ဗိသုကာႏွင့္ အႏုလက္ရာတန္ဖိုး (Architectural and Artistic Value)
  • ပ်က္စီးရန္အတြက္ စိုးရိမ္သည့္ အေျခအေန (Monument in Danger) တို႔အေပၚ မူတည္ၿပီး ဦးစားေပး ထိန္းသိမ္း လ်က္ရွိသည္။

ပ်ဴၿမိဳ႕ေဟာင္းမ်ား ကမၻာ့အေမြအႏွစ္ရရွိေရး ေဆာင္ရြက္မႈအဆင့္ဆင့္

          အဆိုပါ အခ်က္မ်ားကို ေဆာင္ရြက္လ်က္ တစ္ဖက္မွလည္း မိမိတို႔ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္မ်ားကို ကမၻာ့စာရင္းဝင္ျဖစ္ေရးအတြက္ ယူနက္စကိုႏွင့္ ဆက္သြယ္ ညွိႏႈိင္း ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။

          ၂၀၀၈ ခုႏွစ္တြင္ အဆိုျပဳထားသည့္ အေမြအႏွစ္စာရင္းမ်ားအား ျပန္လည္ သံုးသပ္ၿပီး ၂၀၁၀ ခုႏွစ္တြင္ ပ်ဴၿမိဳ႕ေဟာင္း(၃)ခုကို ဦးစြာေရြးခ်ယ္ခဲ့ၾကသည္။ ဘာေၾကာင့္ ဦးစားေပး ေရြးခ်ယ္ခဲ့သည္ကို အပုိင္း(၁)တြင္ ေဖာ္ျပၿပီး ျဖစ္သည္။ဦးဆံုးတင္သြင္းခဲ့သည့္အေမြအႏွစ္ကိုအထစ္အေငါ့မရွိ  ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ရရွိေစလိုသျဖင့္ စီမံခန္႔ခြဲမႈ အတြက္ အခက္အခဲနည္းမည့္ အခ်က္ကိုလည္း စဥ္းစားရပါသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ ဟန္လင္း၊ ဗိႆႏိုး၊ သေရေခတၱရာ ပ်ဴၿမိဳ႕ေဟာင္းမ်ားဆုိင္ရာ သတင္းအခ်က္အလက္၊ အေထာက္အထားမ်ား စုေဆာင္းျခင္း၊ မွတ္တမ္းတင္စာရင္း ျပဳစုျခင္း၊ ကမၻာ့အေမြအႏွစ္စာရင္း တင္သြင္းျခင္းဆို္င္ရာ သင္တန္း၊ အလုပ္ရံုေဆြးေႏြးပြဲမ်ား၊ အစည္းအေဝးမ်ားသို႔ တက္ေရာက္ျခင္း၊ ေလ့လာသင္ၾကား အေတြ႔အၾကံဳယူျခင္း မ်ား  ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။ ၂၀၁၂ ခုႏွစ္တြင္ ယူနက္စကိုႏွင့္ ႏုိင္ငံတကာ (အီတလီႏိုင္ငံ)တုိ႔မွ နည္းပညာ အကူအညီႏွင့္ ဘ႑ာေငြ အေထာက္အပံ့ ရရွိခဲ့ရာ ယူနက္စကုိ အဖြဲ႕၏ ႀကီးၾကပ္မႈျဖင့္ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပမွ ပညာရွင္မ်ားပါဝင္္၍အဆိုျပဳစာတြဲ(NominationDossier) ျပဳစုေရးသားခဲ့ၾကသည္။  ျပည္တြင္းပညာရွင္မ်ား အေနျဖင့္ ယဥ္ေက်းမႈဝန္ႀကီးဌာန၊ သိပၸံႏွင့္နည္းပညာဝန္ႀကီးဌာန၊ ပညာေရးဝန္ႀကီးဌာနႏွင့္ ဆက္စပ္ ဝန္ႀကီးဌာနမ်ားက ဘာသာရပ္ဆုိင္ရာ ဝန္ထမ္းမ်ား၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ အင္ဂ်င္နီယာအသင္း၊ ျမန္္မာႏုိင္ငံ ဗိသုကာအသင္းမွ ပညာရွင္မ်ား၊ မိမိတို႔ ဌာနက အၿငိမ္းစားပညာရွင္ႀကီးမ်ား၊ သမိုင္းပညာရွင္ႀကီးမ်ား ပါဝင္ခဲ့သလို ျပည္ပပညာရွင္မ်ား (International Experts) အေနျဖင့္ အျခားႏုိင္ငံမ်ား၏ ကမၻာ႔အေမြ အႏွစ္ရရွိေရး အတြက္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ရာတြင္ မ်ားစြာအေတြ႕အၾကံဳရွိခဲ့ေသာ ယူနက္စကို ပညာရွင္ မ်ား ျဖစ္ၾကသည့္ အေမရိကန္ ႏုိင္ငံသား Dr. Richard Engelhdt ၊ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံသား Mr. Pierre Pichard ၊ အီတလီႏုိင္ငံသား Dr. Mauro Cucarzi ၊ ပ်ဴႏွင့္ပတ္သက္္၍ ႏွစ္ေပါင္း (၄၀)ခန္႔ သုေတ သန ျပဳထားသူ အဂၤလန္ႏုိင္ငံ Cambridge University မွ ပါေမာကၡ Dr. Janice Stargard , SOAS University မွ သုေတသီ Dr. Elizabeth Moore တုိ႔ အပါအဝင္ ပညာရွင္ (၇)ဦး ပါဝင္ၾကသည္။

       အဆိုျပဳ စာတြဲေရးသားျပဳစုရာတြင္ ပ်ဴၿမိဳ႕ေဟာင္း (၃)ခုလံုးရွိ အေမြအႏွစ္ပစၥည္းမ်ား၊ အေဆာက္အအံု တစ္ခုခ်င္း အေသးစိတ္ ဓာတ္ပံု၊ ပံုဆြဲ၊ ေျမပံုမွတ္တမ္းမွတ္ရာ အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ေဖာ္ျပျခင္း၊ သုေတသန ျပဳထားမႈမ်ား၊ ကာကြယ္ထိန္းသိမ္းထားရွိမႈမ်ား၊ ပထဝီေျမျပင္ဆိုင္ရာ သတင္းအခ်က္အလက္ အေထာက္အထားမ်ား၊ အဆိုပါ ေျမေပၚေျမေအာက္ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ အေထာက္အထားမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္လ်က္ရွိေသာ လူမႈအဖြဲ႕အစည္း၏ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္မႈ၊ ဓေလ့ထံုးတမ္းမ်ား  ေရရွည္တည္တံ့ ခိုင္ၿမဲေအာင္ ေဆာင္ရြက္မည့္စီမံခန္႔ခြဲမႈအစီအစဥ္တုိ႔ကိုသတ္မွတ္ထားေသာစာတြဲပံုစံ  ႏွင့္ ေရးသားတင္ျပ ခဲ့ပါသည္။

NominationDossierBook

     တစ္ဖက္ကလည္း ယူနက္စကိုက ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ား စီစဥ္ေပးၿပီး ဝန္ထမ္းမ်ား စြမ္းရည္ျမွင့္သင္တန္း၊ ထိန္းသိမ္းေရးသင္တန္း၊ သုေတသနျပဳျခင္း၊ ေျမျပင္ ပထဝီဆုိင္ရာ သင္တန္း (Geographical Information System) မ်ားကို တစ္ၿပိဳင္တည္း ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိရာ ဝန္ထမ္းမ်ားသည္ အခ်ိန္မီ တင္ျပရမည့္ စာတြဲတြင္ အခ်က္အလက္၊ အေၾကာင္းအရာမ်ား ၾကြင္းက်န္ရစ္မႈ မရွိဘဲ ျပည္စံုစြာ ေဖာ္ျပႏုိင္ေရးအတြက္ ႀကိဳးစားေနရသလို၊ ကြင္းဆင္းသုေတသန ဝန္ထမ္းမ်ားကလည္း လိုအပ္ေသာအေထာက္အထား၊ အခ်က္အလက္မ်ားအခ်ိန္မီ ေပးႏုိင္ေရးအတြက္လည္း  ေဆာင္ရြက္ခဲ့ရပါ သည္။

          ပ်ဴေရွးေဟာင္းၿမိဳ႕မ်ား ကမၻာ့အေမြအႏွစ္စာရင္းပါဝင္ႏုိင္ေရးအတြက္ ဌာနရွိ ဝန္ထမ္းမ်ား မိမိတို႔၏ သက္ဆုိင္ရာ၊ ကၽြမ္းက်င္ရာ၊ က်ရာအခန္းမွ ပါဝင္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကသည္။ စီမံခန္႔ခြဲေရး၊ သုေတသနႏွင့္ ထိန္းသိမ္းေရး ဟူေသာ လုပ္ငန္း က႑အသီးသီးတြင္ ပံုမွန္ထက္ပို၍ အားစိုက္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကရသည္။

ဟန္လင္း ကုန္းအမွတ္ HL-9 အား ၾကည့္ရႈစစ္ေဆးစဥ္

ဟန္လင္း ကုန္းအမွတ္ HL-9 အား ၾကည့္ရႈစစ္ေဆးစဥ္

          အဆိုျပဳ စာတြဲ ေရးသားျပဳစုေရးအဖြဲ႕ ဖြဲ႕စည္းေဆာင္ရြက္ခဲ့သကဲ့သုိ႔ ပညာရွင္မ်ားအဖြဲ႕၊ အၾကံေပးအဖြဲ႕၊ ပ်ဴၿမိဳ႕ေဟာင္းမ်ား ႀကီးၾကပ္ညွိႏႈိင္းေရးေကာ္မတီ (PYU Cities Coordination Committee – PYU COM) ဖြဲ႕စည္းၿပီး သက္ဆုိင္ရာ ဝန္ႀကီးဌာနမ်ား၊ သက္ဆုိင္ရာ တုိင္းေဒသႀကီး အသီးသီးတုိ႔က အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္း ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကသည္။ သိပၸံႏွင့္ နည္းပညာဝန္ႀကီး ဌာန၊ ေျမတုိင္းဦးစီးဌာန၊ ဆည္ေျမာင္းဦးစီးဌာန၊ ေၾကးတုိင္ႏွင့္ ေျမစာရင္းဦးစီးဌာနတိို႔ကလည္း ၎တို႔၏ ဌာနလုပ္ငန္း တာဝန္က တစ္ဖက္၊ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္အတြက္ ေဆာင္ရြက္ ေပးရသည္က တစ္ဖက္ အေတာ္ေလးေတာ့ ပင္ပန္းခဲ့ၾကသည္။

          တစ္ၿပိဳင္နက္တည္း ေဆာင္ရြက္ရတာေတြက မသက္သာလွပါ။ ေဒသခံျပည္သူမ်ား နားလည္လာၿပီး ဝိုင္းဝန္း ပါဝင္ေရးကလည္း အေရးပါလွသည္။ ေက်းရြာ (၃)၊ (၄)ရြာ စုၿပီး အသိပညာေပးရသည္လည္း ရွိသည္။ တစ္အိမ္ တက္ဆင္း လိုက္လံရွင္းလင္းျပျခင္း၊ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းမ်ား၊ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား၊ ရံုးမ်ားတြင္ စုေဝး၍ သြားေရာက္ရွင္းျပျခင္း၊ သတင္း media အကူအညီ၊ အႏုပညာရွင္တုိ႔၏ အကူအညီျဖင့္လည္း ဘက္ေပါင္းစံုက အသိပညာ ျဖန္႔ေဝျခင္း၊ စည္းရံုးျခင္းတို႔ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾက သည္။ ေဒသခံမ်ားကလည္း လိုလိုလားလား အားတက္သေရာပင္၊ သက္ဆိုင္ရာ ၿမိဳ႕ေဟာင္း(၃)ေနရာ လံုးမွာ ေစာင့္ေရွာက္ေရးအဖြဲ႕မ်ား ဖြဲ႕စည္းၾကသည္။ မိမိတို႔ႏွင့္ပူးေပါင္း၍ လည္းေကာင္း၊ ၎တို႔၏ အစီအစဥ္ျဖင့္လည္းေကာင္း၊  ေဒသခံျပည္သူမ်ား၊ ေက်ာင္းသားမ်ားကိုအေမြအႏွစ္ရွိရာ  ေနရာမ်ားသို႔   ေလ့လာေရး ခရီးစဥ္ႏွင့္အတူ ေဟာေျပာပြဲ၊ ၿပိဳင္ပြဲမ်ား ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့ၾကသည္။

ယဥ္ေက်းမႈ၀န္ႀကီးဌာန၊ ဒုတိယ၀န္ႀကီး ေဒၚစႏၵာခင္ ၊ ျပည္ၿမိဳ႕တြင္ေဒသခံ ျပည္သူ မ်ားကို အသိပညာေပးေဆြးေႏြးျခင္း ေဆာင္ရြက္စဥ္

ယဥ္ေက်းမႈ၀န္ႀကီးဌာန၊ ဒုတိယ၀န္ႀကီး ေဒၚစႏၵာခင္ ၊ ျပည္ၿမိဳ႕တြင္ေဒသခံ ျပည္သူ မ်ားကို အသိပညာေပးေဆြးေႏြးျခင္း ေဆာင္ရြက္စဥ္

 

Bookmark the permalink.

Comments are closed.